Diagnoza lub choćby samo podejrzenie schorzenia, jakim jest glejak, wywołuje paraliżujący strach. Informacje wyszukiwane w sieci często prezentują ten typ nowotworu w sposób bezwzględny, przez co pierwszym odruchem chorych bywa dramatyczne pytanie o to, czy się umiera na glejaka. Większość dostępnych informacji rzadko daje chorym nadzieję lub jasną odpowiedź na pytanie, czy glejak jest uleczalny. Wynika to głównie z faktu, że w powszechnym przekazie często pomija się szybki rozwój neuroonkologii. Pod tym pojęciem kryje się niezwykle zróżnicowana grupa nowotworów o odmiennej charakterystyce, przebiegu oraz rokowaniach.
Wyjaśnimy, czym różnią się one od innych zmian wewnątrzczaszkowych, jakie symptomy powinny skłonić do pilnej wizyty u lekarza oraz jakie nowoczesne metody terapeutyczne dają chorym realną szansę w walce z tą chorobą.
Czym różni się glejak od guza mózgu?
Dla wielu osób pojęcia te brzmią tożsamo, jednak z medycznego punktu widzenia istnieje między nimi zasadnicza i niezwykle ważna różnica. „Guz mózgu” to bardzo szerokie pojęcie nadrzędne, określające każdą nieprawidłową masę tkankową rosnącą wewnątrz czaszki – mogą to być zmiany łagodne (np. oponiaki), przerzuty z innych narządów (np. płuc czy piersi) lub nowotwory pierwotne. Glejaki to zróżnicowana grupa pierwotnych nowotworów ośrodkowego układu nerwowego; należą do najczęstszych złośliwych pierwotnych guzów mózgu u dorosłych.
Podczas gdy oponiaki rosną powoli i uciskają mózg z zewnątrz, glejak mózgu rozwija się wewnątrz samej tkanki nerwowej, naciekając ją w sposób rozproszony. To sprawia, że jego granice są niezwykle trudne do precyzyjnego wyznaczenia, co stanowi główne wyzwanie dla neurochirurgów podczas operacji. [2]
Glejaki to choroby rzadkie, jednak nowotwory te stanowią jedno z największych wyzwań współczesnej medycyny. W Polsce rozpoznaje się około 1,8 tysiąca przypadków rocznie, co pokrywa się ze światową zapadalnością wynoszącą 5/100 000 mieszkańców na rok. [3]
Nasza fundacja walki z rakiem Cancer Fighters prowadzi szeroko zakrojone działania, których celem jest pomoc chorym na raka.
Glejak u młodych osób
Pomimo że ryzyko zachorowania na glejaki o wysokim stopniu złośliwości rośnie wraz z wiekiem, to glejak u młodych osób również jest diagnozowany. U pacjentów w wieku 20–40 lat znacznie częściej występują glejaki o niższym stopniu złośliwości (2. stopień), takie jak gwiaździaki czy skąpodrzewiaki.
U młodych pacjentów profil genetyczny nowotworu jest zazwyczaj korzystniejszy, co w połączeniu z lepszą wydolnością ogólną organizmu pozwala na prowadzenie intensywnej terapii i przekłada się na znacznie lepsze wyniki leczenia długofalowego niż u pacjentów w podeszłym wieku. [3]
Sprawdź także: Nowotwory mózgu – objawy, diagnostyka, leczenie.
Przyczyny i czynniki ryzyka glejaka
Jedynymi udowodnionymi czynnikami ryzyka rozwoju glejaka są rzadkie zespoły genetyczne oraz ekspozycja na promieniowanie jonizujące. Większość przypadków to jednak zachorowania sporadyczne, które rozwijają się losowo i bez wyraźnej, pojedynczej przyczyny.
Objawy glejaka
Wczesne symptomy rozwijającego się procesu nowotworowego w ośrodkowym układzie nerwowym (OUN) bywają niezwykle podstępne. Jakie są pierwsze objawy glejaka?
Objawy wczesne glejaka:
Do najczęstszych wczesnych symptomów, które powinny wzbudzić czujność onkologiczną, należą:
- Nowe, nietypowe bóle głowy – szczególnie te, które pojawiają się rano po przebudzeniu, mają charakter narastający, towarzyszą im nudności lub wymioty i nie reagują na powszechnie dostępne leki przeciwbólowe,
- Nagłe napady padaczkowe – pojawienie się pierwszego w życiu ataku drgawek u osoby dorosłej, która nigdy wcześniej nie chorowała na padaczkę, jest wskazaniem do pilnego wykonania rezonansu magnetycznego głowy,
- Zaburzenia poznawcze i zmiany osobowości – problemy z pamięcią, trudności z koncentracją, nagła drażliwość, apatia lub zachowania nietypowe dla danej osoby,
- Zaburzenia równowagi i koordynacji – potykanie się na prostej drodze, upuszczanie przedmiotów czy trudności z precyzyjnymi ruchami dłoni.
Późne objawy glejaka:
W miarę wzrostu guza i ucisku na konkretne ośrodki w mózgu, lub w wyniku narastania ciśnienia wewnątrzczaszkowego, pojawiają się poważniejsze dolegliwości:
- Niedowłady jednostronne (osłabienie siły mięśniowej ręki lub nogi po jednej stronie ciała).
- Zaburzenia mowy (trudności z wypowiadaniem słów lub rozumieniem mowy innych, czyli tak zwana afazja).
- Zaburzenia widzenia (ubytki w polu widzenia, podwójne widzenie).
- Głębokie zaburzenia świadomości i narastająca senność. [1], [3]
Zobacz także: Guzy mózgu u dzieci – objawy, diagnostyka, leczenie.
Stopnie złośliwości glejaków
Podstawą planowania leczenia i określenia rokowania jest precyzyjna ocena histopatologiczna oraz molekularna guza. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) dzieli glejaki na 4 stopnie złośliwości, które odzwierciedlają tempo wzrostu nowotworu oraz jego skłonność do naciekania zdrowych tkanek.
-
1. stopień glejaka (WHO Grade 1)
Nowotwory o najniższym stopniu złośliwości, najczęściej o charakterze ograniczonym (np. gwiaździak). Występują głównie u dzieci i młodych dorosłych. Rosną bardzo powoli, nie naciekają otaczających struktur w sposób agresywny i bardzo często mogą zostać całkowicie wyleczone za pomocą samej operacji neurochirurgicznej.
-
2. stopień glejaka (WHO Grade 2)
Nowotwory o niskim stopniu złośliwości, charakteryzujące się powolnym wzrostem, ale posiadające zdolność do rozproszonego naciekania sąsiednich rejonów mózgu. Wymagają stałego monitorowania i wczesnej interwencji, ponieważ z upływem lat wykazują naturalną tendencję do transformacji w odmiany o wyższym stopniu złośliwości.
-
3. stopień glejaka (WHO Grade 3)
Nowotwory złośliwe o podwyższonej agresywności, w których komórki dzielą się szybko. Dawniej nazywane anaplastycznymi. Wymagają agresywnego leczenia skojarzonego, łączącego maksymalnie bezpieczną resekcję chirurgiczną z radioterapią i chemioterapią.
-
4. stopień glejaka (WHO Grade 4)
Najbardziej agresywna, szybko rosnąca postać nowotworu. Najbardziej reprezentatywnym i niestety najczęstszym przedstawicielem tej grupy jest glejak wielopostaciowy (GBM, glioblastoma). Charakteryzuje się on niezwykle szybkim tempem naciekania zdrowej tkanki mózgowej. [3]
Diagnostyka glejaka
Postawienie trafnej diagnozy wymaga zastosowania zaawansowanych technik obrazowania oraz procedur neurochirurgicznych.
Jakie badania wykrywają glejaka?
Podstawowym i najdokładniejszym narzędziem w diagnostyce glejaków jest aktualnie rezonans magnetyczny głowy z kontrastem. Badanie to pozwala na precyzyjne określenie lokalizacji guza, jego wielkości oraz stopnia obrzęku otaczających tkanek.
Ostateczne rozpoznanie stawia się wyłącznie na podstawie badania histopatologicznego i molekularnego tkanki guza, pobranej podczas operacji chirurgicznej lub za pomocą biopsji stereotaktycznej. [1]
Jeśli Ty lub Twój bliski potrzebujecie rzetelnego i silnego partnera w tej walce, dowiedz się, jak zostać podopiecznym fundacji Cancer Fighters.
Leczenie glejaka
Walka z glejakiem, zwłaszcza złośliwym, wymaga użycia kilku metod terapeutycznych jednocześnie. Standardem postępowania jest tzw. terapia skojarzona.
- Chirurgia – dąży się do maksymalnego usunięcia masy guza (tzw. maksymalnej bezpiecznej resekcji), zachowując przy tym pełne bezpieczeństwo neurologiczne pacjenta,
- Radioterapia – standardowo stosowana po operacji w przypadku glejaków 3. i 4. stopnia. Polega m.in. na precyzyjnym naświetlaniu marginesu zdrowej tkanki w celu zniszczenia pozostałych komórek nowotworowych,
- Chemioterapia – w przypadku glejaków złośliwych chemioterapię podaje się równolegle z radioterapią (tzw. radiochemioterapia),
- Metoda TTFields – nowoczesna, nieinwazyjna technologia wykorzystująca zmienne pola elektryczne o określonej częstotliwości, które blokują podziały komórek nowotworowych. Pacjent nosi na głowie specjalne elektrody połączone z przenośnym generatorem. [1], [3]
Rokowania glejaka
Rozmowa o rokowaniach w przypadku glejaków jest niezwykle trudna.
-
Czy glejak zawsze oznacza najgorsze rokowania?
Nie. Rokowania w przypadku glejaka są ściśle powiązane ze stopniem złośliwości według WHO oraz statusem molekularnym guza (np. obecnością mutacji IDH).
-
Ile lat żyje się z glejakiem?
Glejaki o niskim stopniu złośliwości, czyli WHO Grade 1 i Grade 2, charakteryzują się powolnym wzrostem, co wpływa na lepsze rokowania. Pacjenci z tego typu guzami mogą żyć od kilku do nawet kilkunastu lat. W przypadku stopnia pierwszego (Grade 1) wskaźnik pięcioletniego przeżycia sięga nawet 95%. Natomiast glejak wielopostaciowy to agresywny nowotwór o najwyższym stopniu złośliwości. Rokowania w jego przypadku pozostają trudne. [3]
Przerzuty glejaka
Glejak to nowotwór rozwijający się w ośrodkowym układzie nerwowym. Zwykle rozprzestrzenia się wewnątrz mózgu lub rdzenia kręgowego. [4]
Profilaktyka i wczesne wykrywanie glejaka
Większość glejaków rozwija się całkowicie losowo, przez co medycyna nie zna metod, które mogłyby zapobiec ich powstaniu. Najlepszą formą obrony pozostaje wczesne wykrywanie i natychmiastowe reagowanie na objawy neurologiczne. Narastające bóle głowy, nudności, nagłe zmiany zachowania czy problemy z równowagą to sygnały, których nigdy nie wolno bagatelizować.
Wsparcie w walce z nowotworem mózgu wraz z Cancer Fighters!
Stawienie czoła diagnozie glejaka wymaga ogromnej siły psychicznej, dostępu do najlepszych specjalistów oraz nierzadko znacznych środków finansowych na nowoczesne terapie.
Nasza fundacja Cancer Fighters prowadzi szereg działań, których celem jest wielowymiarowa pomoc chorym na raka. Pomagamy pacjentom i ich rodzinom odnaleźć się w gąszczu procedur medycznych oraz zapewniamy profesjonalne wsparcie psychoonkologiczne. W ramach naszej działalności organizujemy dedykowane zbiórki na leczenie raka, dzięki którym wielu podopiecznych zyskało szansę na skorzystanie z nowoczesnych metod terapeutycznych na całym świecie.
Jeśli Ty lub Twój bliski potrzebujecie rzetelnego i silnego partnera w tej walce, dowiedz się, jak zostać podopiecznym fundacji Cancer Fighters. Razem możemy zrobić znacznie więcej!
FAQ – najczęstsze pytania pacjentów o glejaki
1. Czy glejaka można całkowicie usunąć operacyjnie?
W przypadku glejaków o stopniu złośliwości 1 jest to w pełni możliwe. W przypadku glejaków o wyższym stopniu złośliwości (3–4), ze względu na ich rozproszony, naciekający charakter, komórki nowotworowe znajdują się poza widoczną w MRI granicą guza. Chirurg usuwa widoczną masę nowotworu, natomiast późniejsza radioterapia i chemioterapia niszczą mikroskopowe resztki nowotworu.
2. Czy glejak daje przerzuty poza mózg?
Przerzuty poza mózg zdarzają się niezwykle rzadko. Glejaki to nowotwory, które rozwijają się niemal wyłącznie w obrębie ośrodkowego układu nerwowego (mózg i rdzeń kręgowy). Przerzuty poza układ nerwowy (np. do płuc, kości, wątroby lub węzłów chłonnych) zdarzają się sporadycznie. Jeśli się pojawiają, dotyczą niemal wyłącznie guzów o najwyższym stopniu złośliwości.
3. Ile trwa leczenie glejaka?
Łącznie intensywne leczenie trwa około 8–10 miesięcy. Po jego zakończeniu pacjent przechodzi w fazę regularnych badań kontrolnych – rezonans magnetyczny wykonuje się co 2–3 miesiące.
Bibliografia:
- Medycyna Praktyczna, Glejak wielopostaciowy mózgu – rodzaje, objawy i leczenie, [dostęp: 2026-05-16] mp.pl/pacjent/onkologia/chorobynowotworowe/375578,glejak-wielopostaciowy-mozgu-rodzaje-objawy-i-leczenie
- Medicalpress, Glejaki – raport Krajowego Rejestru Nowotworów pokazuje skalę problemu w Polsce, [dostęp: 2026-05-17] medicalpress.pl/aktualnosci/glejaki-raport-krajowego-rejestru-nowotworw-pokazuje-skal-problemu-w-polsce_5dAxVwQRLW/
- Zwrotnikraka.pl, Glejak mózgu – objawy, stopnie złośliwości, leczenie i rokowania, [dostęp: 2026-05-18] zwrotnikraka.pl/glejak-mozgu-rokowania/
- Badaniakliniczne.pl, Glejak przerzutowy – życie z chorobą, [dostęp: 2026-05-18] badaniakliniczne.pl/choroba/glejak-przerzutowy/glejak-przerzutowy-zycie-z-choroba/
- Polski Przegląd Neurologiczny, Glejaki mózgu – klasyfikacja, czynniki prognostyczne, leczenie, [dostęp: 2026-05-19] journals.viamedica.pl/polski_przeglad_neurologiczny/article/view/48574/37748
Last modified: 2026-08-25
