Wirus HPV – w Polsce nadal zbyt mało mówi się o tym zagrożeniu. Wbrew mitom, nie jest to problem wyłącznie osób młodych – wirus HPV może dotknąć każdego, niezależnie od wieku czy stylu życia. Dlatego edukacja, profilaktyka i wczesna diagnostyka mają najważniejsze znaczenie, szczególnie w kontekście HPV + nowotwory.
Osoby, które zetknęły się z wirusem HPV, często nie wiedzą, gdzie szukać pomocy i informacji. Naszym celem jest zapewnienie dostępu do wiarygodnej wiedzy, która ułatwi podejmowanie świadomych decyzji na temat zdrowia.
Wirus HPV – co to jest i jak się przenosi?
Wirus HPV – co to? To skrót od ang. Human Papillomavirus, czyli ludzki wirus brodawczaka. Zakażenie HPV może nastąpić poprzez kontakt skórno-skórny, najczęściej drogą płciową, ale nie tylko. Możliwe są także zakażenia przez kontakt oralny, a w rzadkich przypadkach nawet przez dotyk.
Jak dochodzi do zakażenia wirusem HPV? Źródłem są inne osoby zakażone, które często nie są świadome infekcji. Wirus może bytować w organizmie latami, nie dając żadnych objawów, a mimo to być przekazywany dalej.
Typy wirusa brodawczaka ludzkiego i ich zagrożenia dla zdrowia
Istnieje ponad 200 typów wirusa HPV, z czego kilkadziesiąt może zakażać okolice narządów płciowych.
Każdy z nich ma tendencję do zajmowania określonych części ciała, dlatego wywoływane przez nie zmiany można podzielić na 2 główne kategorie:
- Zmiany skórne – występujące poza okolicami intymnymi.
- Zmiany na błonach śluzowych – zlokalizowane głównie w okolicach zewnętrznych narządów płciowych i odbytu, a także w jamie ustnej, gardle czy krtani. [3]
Dzieli się je na typy niskiego ryzyka (np. HPV 6 i 11 – powodujące brodawki płciowe) i wysokiego ryzyka (np. HPV 16 i 18), które są bezpośrednio związane z rozwojem nowotworów. [2]
HPV i rak to powiązanie, które najczęściej dotyczy raka szyjki macicy, ale także odbytu, pochwy, prącia, gardła czy krtani. Infekcja wirusem HPV nie oznacza automatycznie rozwoju choroby nowotworowej – wiele zależy od odporności organizmu, czasu utrzymywania się zakażenia i obecności innych czynników ryzyka.
Warto podkreślić, że nie wszystkie zakażenia HPV są groźne, ale to właśnie ich różnorodność i brak objawów sprawiają, że wirus bywa lekceważony. Nieświadomość zagrożenia może prowadzić do poważnych konsekwencji.
Dlatego Fundacja Cancer Fighters angażuje się w edukację na temat wirusa HPV, promując rzetelną wiedzę i ułatwiając dostęp do informacji. Jeśli nie wiesz, jak zostać podopiecznym fundacji Cancer Fighters, wystarczy skontaktować się z naszym zespołem i opisać swoją sytuację zdrowotną – fundacja wspiera także osoby zakażone HPV, które stoją w obliczu diagnozy onkologicznej.
HPV a nowotwory – jakie są związki i kto jest najbardziej narażony?
Związek między HPV a nowotworami jest udowodniony naukowo – szczególnie w kontekście raka szyjki macicy, którego niemal 100% przypadków wiąże się z długotrwałą infekcją onkogennymi typami HPV. Jednak to nie jedyny nowotwór, z którym wiąże się ten wirus. Coraz częściej mówi się o wzroście zachorowań na nowotwory jamy ustnej i gardła związane z HPV – również u mężczyzn.
HPV + rak – szczegółowe dane
HPV jest przyczyną części nowotworów głowy i szyi, w tym raka jamy ustnej, gardła i migdałków. Szacuje się, że na świecie około 690 tysięcy przypadków nowotworów (w tym ponad 3 tysiące w Polsce) jest powiązanych z zakażeniem HPV. W Polsce największym problemem zdrowotnym związanym z tym wirusem jest rak szyjki macicy. [1]
Sprawdź: Rak szyjki macicy – jak go rozpoznać? Objawy, diagnostyka i leczenie
Czy wirus HPV jest bardzo groźny? Tak, jeśli nie zostanie wcześnie wykryty i odpowiednio monitorowany. Szczególnie narażone są osoby z obniżoną odpornością, palące papierosy, często zmieniające partnerów seksualnych, a także te, które nigdy nie wykonały testu na HPV.
W przypadku kobiet brak regularnych badań cytologicznych i świadomości zagrożenia może prowadzić do zbyt późnego rozpoznania choroby.
Objawy wirusa HPV
Po czym poznać, że ma się HPV? Niestety, wirus HPV – objawy daje rzadko, zwłaszcza we wczesnym stadium. Zakażenie wirusem HPV może przebiegać bezobjawowo, z łagodnymi symptomami. Zazwyczaj rozwijają się one powoli, a w większości przypadków dochodzi do samoistnego wyleczenia.
Wirus może wywoływać brodawki skórne, najczęściej na dłoniach lub podeszwach stóp. Mają one postać niebolesnych guzków o nierównej powierzchni, które mogą osiągać kilka milimetrów. Innym objawem są kłykciny kończyste, które najczęściej pojawiają się w okolicach narządów płciowych i odbytu. Przyjmują postać różowych, kalafiorowatych guzków, które mogą być wyniosłe lub płaskie, o gładkiej lub zrogowaciałej powierzchni. [3]
W przypadku typów wysokiego ryzyka jedynym sposobem wykrycia zakażenia są badania przesiewowe. Objawy pojawiają się dopiero w momencie, gdy dojdzie do rozwoju zmian nowotworowych – a wtedy leczenie bywa już bardziej skomplikowane. To właśnie brak objawów w początkowej fazie infekcji powoduje, że wiele osób nie podejmuje żadnych działań profilaktycznych. Tymczasem wczesne wykrycie może mieć kluczowe znaczenie dla zdrowia i życia.
Fundacja Cancer Fighters w swoich materiałach edukacyjnych zwraca szczególną uwagę na to, jak istotne jest szybkie reagowanie na potencjalne objawy i nielekceważenie niepokojących sygnałów. Naszym celem jest budowanie świadomości i pokazanie, że z pomocą można żyć z chorobą, a także skutecznie z nią walczyć.
Diagnostyka HPV – jak diagnozuje się HPV i jakie badania wykonać?
Jak sprawdzić, czy mam HPV? Najlepszym rozwiązaniem jest wykonanie specjalistycznego testu na HPV. W przypadku kobiet można go wykonać równolegle z cytologią – to tzw. test DNA HPV, który wykrywa obecność onkogennych typów wirusa. [4] U mężczyzn diagnostyka bywa trudniejsza, ale również możliwa – zwłaszcza w sytuacjach podejrzenia zakażenia.
Jakie badanie wykryje HPV? Najczęściej są to testy molekularne, które analizują materiał genetyczny wirusa w pobranym wymazie. Testy molekularne, szczególnie te z wykorzystaniem metody PCR (wspomniany test DNA HPV jest wykonywany w technologii PCR), to skuteczne narzędzia do wykrywania wirusa HPV oraz określania jego konkretnych typów. Pozwalają one na identyfikację typów onkogennych, czyli tych, które mogą prowadzić do rozwoju nowotworów. Jeśli wynik jest dodatni, konieczna jest dalsza kontrola i obserwacja. Diagnostyka HPV obejmuje też ocenę zmian skórnych lub błon śluzowych, np. kolposkopię czy biopsję.
Badanie na wirusa HPV nie jest bolesne ani inwazyjne – a jego wynik może uratować życie. To właśnie testy umożliwiają monitorowanie obecności wirusa i podjęcie odpowiednich działań.
Warto podkreślić, że dostęp do diagnostyki nie zawsze jest równy – wiele osób rezygnuje z badań z powodów finansowych lub braku świadomości. Dlatego staramy się wyrównywać te szanse – oferując wsparcie informacyjne i rzeczowe osobom, które zmagają się z nowotworami wywołanymi przez HPV lub innymi chorobami onkologicznymi.
Jak zapobiegać HPV? Skuteczne metody ochrony przed zakażeniem
Najskuteczniejszym sposobem profilaktyki jest szczepienie przeciw HPV. Dostępne szczepionki chronią przed najczęstszymi i najbardziej onkogennymi typami wirusa (w tym HPV 16 i 18). Zaleca się je dzieciom w wieku 9–14 lat, ale można je podać także osobom dorosłym – zarówno kobietom, jak i mężczyznom. [1]
Jak jeszcze można zapobiegać zakażeniu HPV? Podstawą jest edukacja seksualna, ograniczenie liczby partnerów, stosowanie prezerwatyw (choć nie chronią one w 100%) oraz regularne badania kontrolne. Najlepiej uczestniczyć w powszechnych programach badań przesiewowych dostosowanych do wieku lub zaleceń lekarza. Kobiety powinny co roku odwiedzać ginekologa, nawet jeśli nie odczuwają żadnych dolegliwości. [5]
W Polsce szczepienia przeciw HPV są coraz bardziej dostępne, ale nadal nie objęły całej populacji. W wielu krajach zachodnich są one częścią obowiązkowego programu profilaktycznego – u nas wciąż wymagają promocji i wsparcia.
HPV u mężczyzn – temat nadal zbyt rzadko poruszany
Choć często mówi się o korelacji: HPV z rakiem szyjki macicy, wirus brodawczaka ludzkiego dotyka również mężczyzn – i to w sposób bardzo poważny. U panów może prowadzić do rozwoju nowotworów prącia, odbytu, gardła oraz jamy ustnej. U mężczyzn, badanie na obecność wirusa HPV polega na pobraniu wymazu z prącia lub cewki moczowej, a następnie na przeprowadzeniu badania genetycznego (PCR) w celu identyfikacji wirusa. U mężczyzn wirus HPV może objawiać się brodawkami i kurzajkami na dłoniach i stopach. Jednakże zakażenie wysokoonkogennym typem HPV często przebiega bezobjawowo przez wiele miesięcy, aż do momentu rozwoju raka prącia.
Niestety, świadomość tego zagrożenia wśród mężczyzn jest znacznie niższa, a dostępność diagnostyki – bardziej ograniczona. Mężczyźni rzadziej wykonują test na wirus HPV, a brak objawów infekcji dodatkowo utrudnia wykrycie zakażenia. Tymczasem konsekwencje długotrwałego nosicielstwa mogą być równie poważne jak u kobiet.
HPV a ciąża – co powinna wiedzieć przyszła mama?
Zakażenie wirusem HPV w ciąży budzi niepokój u wielu kobiet. Najczęściej jednak infekcja nie stanowi bezpośredniego zagrożenia dla płodu. Problem pojawia się wtedy, gdy kobieta w ciąży jest zakażona onkogennym typem wirusa, a badania wykazują zmiany przedrakowe lub nowotworowe szyjki macicy. W takiej sytuacji konieczna jest bardzo dokładna diagnostyka HPV, regularne kontrole i ocena ryzyka.
W większości przypadków ciąża może przebiegać prawidłowo, ale wymaga ścisłej współpracy z lekarzem. Kobiety w ciąży powinny korzystać z przysługujących im badań przesiewowych, w tym testu na HPV, o ile lekarz nie stwierdzi przeciwwskazań.
HPV u dzieci i młodzieży – edukacja zaczyna się wcześnie
Wbrew pozorom, temat HPV dotyczy także najmłodszych. Dzieci i młodzież mogą zostać zaszczepione przeciwko najgroźniejszym typom wirusa, zanim rozpoczną życie seksualne. Szczepienie przeciw HPV najlepiej podać między 9. a 14. rokiem życia – wtedy organizm najlepiej na nie reaguje, a skuteczność ochrony jest najwyższa. Edukacja w tym zakresie to zadanie dla rodziców, szkół i instytucji publicznych. [1]
Najważniejsze w tej sytuacji jest wiedzieć, jak zapobiegać HPV, zanim dojdzie do kontaktu z wirusem. Wspierając edukację zdrowotną wśród dzieci i młodzieży, zmniejszamy liczbę nowotworów w przyszłości.
Tego rodzaju działania pokazują, że zbiórki na leczenie nowotworów Cancer Fighters to nie tylko wsparcie finansowe, ale także inwestycja w przyszłość – w zdrowie kolejnych pokoleń.
Czy można całkowicie wyleczyć się z zakażenia HPV?
Wiele osób zastanawia się, czy możliwe jest całkowite pozbycie się wirusa z organizmu. W większości przypadków odpowiedź brzmi: tak. Układ odpornościowy potrafi samodzielnie zwalczyć wirusa HPV w ciągu 1–2 lat od zakażenia. Problem pojawia się wtedy, gdy infekcja się przedłuża – szczególnie w przypadku onkogennych typów, które mogą wywoływać zmiany nowotworowe.
Jednym z miejsc, które oferują pomoc chorym na raka, jest fundacja Cancer Fighters. To organizacja wspierająca nie tylko osoby już chore, ale też edukująca na temat profilaktyki i czynników ryzyka związanych z HPV i innymi wirusami onkogennymi.
Wiele ciekawych informacji znajdziesz również tutaj: Czynniki rakotwórcze – co powoduje raka?
Regularne badania na wirus HPV, zdrowy styl życia i unikanie czynników ryzyka zwiększają szanse na naturalne oczyszczenie organizmu z wirusa.
Źródła:
- Ministerstwo Zdrowia. Wirus HPV – co powinieneś wiedzieć? Pacjent.gov.pl. Opublikowano: 10.07.2023; aktualizacja: 30.08.2024. [online]. [dostęp: 2025-08-09].
- Onkonet.pl (autor instytucjonalny). 5 faktów o HPV – co warto wiedzieć o wirusie brodawczaka ludzkiego. 06.10.2021. [online].
- Wiercińska M. (lek.). HPV (wirus brodawczaka ludzkiego) – objawy, leczenie, badania i rokowania. mp.pl. [online]. [dostęp: 2025-08-10].
- Gośliński J. Test HPV DNA (HR) na obecność wirusa brodawczaka ludzkiego. Zwrotnikraka.pl. 09.03.2025. [online]. [dostęp: 2025-08-09].
- Gośliński J. Jak zabezpieczyć się przed wirusem HPV? Zwrotnikraka.pl. 26.03.2022. [online]. [dostęp: 2025-08-10].
Last modified: 2025-09-05
