Pierwotne nowotwory wątroby u dzieci to rzadkie, ale bardzo poważne choroby nowotworowe. W odróżnieniu od przerzutów pierwotny nowotwór wątroby rozwija się właśnie w tym narządzie jako pierwszym. Choroba może przebiegać skrycie, a wczesne objawy bywają nieswoiste.
Zrozumienie, jakie są objawy raka wątroby u dziecka, może realnie przełożyć się na wcześniejsze rozpoznanie i skuteczniejsze leczenie. Dla rodzin ważna jest także dostępność wsparcia oraz działania organizacji oferujących pomoc dzieciom z chorobą nowotworową. Wiedza w tym zakresie może dosłownie uratować życie – to również pierwszy krok do podjęcia odpowiednich decyzji i skorzystania z możliwego wsparcia medycznego i psychologicznego.
Czym jest nowotwór wątroby u dzieci?
Pierwotne nowotwory wątroby to zmiany nowotworowe powstające w komórkach wątroby, niebędące efektem przerzutów z innych narządów.
Jaki jest najczęstszy nowotwór wątroby u dzieci? W populacji pediatrycznej dominują dwa typy: hepatoblastoma oraz rak wątrobowokomórkowy – częstszy u starszych dzieci i młodzieży. Dominującym typem jest wątrobiak zarodkowy (hepatoblastoma), który stanowi około 75% wszystkich nowotworów wątroby i dotyka głównie małe dzieci poniżej drugiego roku życia. [1] Rak wątrobowokomórkowy wywodzi się z hepatocytów. Dotyka głównie dzieci powyżej 10. roku życia. Może rozwijać się na tle istniejącej marskości wątroby, jednak częściej (w 70% przypadków) pojawia się bez związku z nią. [2]
Czy dziecko może mieć raka wątroby? Tak, choć jest to rzadkie schorzenie. Zmiana może przyjmować, postać guza wyczuwalnego palpacyjnie, często bez objawów bólowych. Niezwykle ważna jest czujność onkologiczna oraz znajomość tematu, ponieważ wczesne rozpoznanie znacznie poprawia szanse na wyleczenie. Rozumienie patogenezy choroby oraz różnic między nowotworami pierwotnymi a przerzutowymi jest istotne dla zrozumienia, jakie leczenie może być skuteczne oraz na jakim etapie choroby.
Przyczyny i czynniki ryzyka nowotworu wątroby u dzieci
Etiologia nowotworów wątroby u dzieci nie jest do końca poznana, jednak wskazuje się na pewne czynniki predysponujące.
Pierwotne nowotwory wątroby u dzieci mogą być związane z wrodzonymi zespołami genetycznymi, takimi jak zespół Beckwitha-Wiedemanna, czy wrodzone zaburzenia metaboliczne (np. tyrozynemia). [5], [4] Infekcje wirusowe (HBV, HCV) i wcześniactwo również mogą zwiększać ryzyko. Niektóre badania sugerują związek z niską masą urodzeniową. [6]
Choć nadal nie są znane jednoznaczne przyczyny, identyfikacja czynników ryzyka może ułatwić profilaktykę oraz monitorowanie dzieci szczególnie narażonych. Zrozumienie przyczyn ułatwia również budowanie świadomości, czym są pierwotne nowotwory wątroby i jak wygląda ich rozwój. W przyszłości lepsze poznanie tych czynników może umożliwić wcześniejsze działania prewencyjne i skuteczniejsze strategie monitorowania.
Nowotwór wątroby u dzieci – objawy
Objawy nowotworu wątroby u dzieci często są mylone z dolegliwościami przewodu pokarmowego. Mogą objawiać się w postaci powiększenia obwodu brzucha, wyczuwalnego guza, bólu w prawym podżebrzu, utraty apetytu i masy ciała, a także ogólnego osłabienia. [3] Czasem występuje żółtaczka i gorączka. Niekiedy zmiana nowotworowa jest wykrywana przypadkowo podczas badań obrazowych wykonywanych z innych powodów.
Wiedza na temat tego, jakie są objawy raka wątroby u dziecka ma duże znaczenie w kontekście wczesnej diagnostyki. Działania edukacyjne i wsparcie ze strony fundacji koncentrują się na rozpowszechnianiu wiedzy i szybszym reagowaniu na niepokojące symptomy.
Stadia nowotworu wątroby u dzieci
Klasyfikacja zaawansowania nowotworów wątroby u dzieci opiera się na ocenie wielkości guza, jego lokalizacji oraz obecności przerzutów. Najczęściej stosowany system PRETEXT dzieli pierwotne nowotwory wątroby na cztery stadia, od I (najmniej zaawansowane) do IV (najbardziej zaawansowane, z obecnością zmian w obu płatach wątroby i/lub przerzutów). Guzy zajmujące wszystkie cztery sektory wątroby (czyli PRETEXT IV). [7]
Wczesne stadia mają znacznie lepsze rokowanie. Znajomość klasyfikacji pozwala na określenie optymalnej ścieżki leczenia. To ważne zwłaszcza w kontekście analizowania, jaki jest najczęstszy nowotwór wątroby u dzieci, i jak przebiega jego rozwój. Dodatkowo pozwala ona na wczesne opracowanie indywidualnej strategii leczenia i lepsze informowanie rodziny o prognozach.
Diagnostyka nowotworu wątroby u dzieci
Rozpoznanie pierwotnego nowotworu wątroby u dzieci wymaga zastosowania wielu metod diagnostycznych. Podstawą są badania obrazowe – USG, tomografia komputerowa (TK) lub rezonans magnetyczny (MRI), które pozwalają na ocenę lokalizacji i rozmiaru guza. Uzupełnieniem jest oznaczenie poziomu AFP (alfa-fetoproteiny) – markera często podwyższonego w hepatoblastomie.
Ostateczne rozpoznanie potwierdza biopsja zmiany. Skuteczna diagnostyka umożliwia szybkie wdrożenie leczenia oraz zakwalifikowanie pacjenta do programów wsparcia, np. pomoc chorym na raka lub zbiórki na leczenie raka. Diagnostyka powinna być kompleksowa, prowadzona w ośrodkach z doświadczeniem w onkologii dziecięcej, by uniknąć błędów i opóźnień.
Leczenie nowotworu wątroby u dzieci
Leczenie obejmuje najczęściej chirurgiczne usunięcie guza oraz chemioterapię. W niektórych przypadkach konieczny może być przeszczep wątroby. W części przypadków istnieje możliwość chirurgicznego usunięcia guza. Przy hepatoblastoma, operacja jest wykonalna od razu po rozpoznaniu u około jednej trzeciej pacjentów, a zastosowanie chemioterapii umożliwia skuteczną interwencję chirurgiczną u kolejnej jednej trzeciej chorych. Jeśli usunięcie guza nie jest możliwe bezpośrednio po diagnozie, terapię rozpoczyna się od chemioterapii wstępnej, której celem jest zmniejszenie rozmiaru guza i zwiększenie szans na jego chirurgiczną resekcję. [4]
Skuteczność terapii jest wysoka w przypadkach wcześnie wykrytych zmian. Leczenie prowadzi wyspecjalizowany zespół onkologów, chirurgów dziecięcych i hepatologów.
W trakcie terapii znaczenie ma również wsparcie psychologiczne oraz zaangażowanie organizacji wspierających pomoc dzieciom z chorobą nowotworową, które oferują także doradztwo w zakresie leczenia i dostęp do zbiórek. Leczenie to nie tylko medycyna – to także systemowe podejście do opieki nad dzieckiem i jego rodziną. Długofalowe wsparcie jest równie znaczące jak sam proces leczenia, dlatego warto korzystać z pomocy wyspecjalizowanych fundacji.
Nowotwór wątroby u dziecka- rokowania
Rokowania zależą głównie od momentu wykrycia choroby i typu nowotworu. Jeśli chodzi o hepatoblastomę, ogólne przeżycie wynosi około 70%. Niekiedy, aby całkowicie usunąć guz, konieczny jest przeszczep wątroby. Znacznie gorsze rokowanie dotyczy raka wątrobowokomórkowego, który rzadko reaguje na chemioterapię, co czyni go trudniejszym do leczenia; jego wyleczalność wynosi około 30%. [4]
Gorsze rokowanie mają zaawansowane stadia i przypadki z przerzutami. Historie dzieci chorych na raka pokazują jednak, że przy właściwym leczeniu i wsparciu możliwe jest skuteczne pokonanie choroby. Statystyki poprawiają się dzięki wczesnej diagnostyce, lepszym metodom terapeutycznym oraz dostępności wsparcia ze strony fundacji i rodziców organizujących zbiórki na leczenie raka. Współpraca zespołu medycznego z rodziną chorego dziecka stanowi fundament skutecznego leczenia i opieki długoterminowej.
Przerzuty nowotworu wątroby u dzieci
Pierwotne nowotwory wątroby u dzieci mogą dawać przerzuty, najczęściej do płuc, węzłów chłonnych oraz innych części jamy brzusznej. Ich obecność pogarsza rokowania i wpływa na plan leczenia. Przerzuty wykrywa się przy pomocy badań obrazowych, a ich obecność klasyfikuje chorobę jako bardziej zaawansowaną. Leczenie bywa wtedy bardziej agresywne, często łączące chemioterapię z przeszczepem wątroby. Dlatego tak ważne jest szybkie rozpoznanie zmian pierwotnych, zanim zdążą się rozprzestrzenić.
Wiele ciekawych informacji znajdziesz również na stronie: Najczęstsze nowotwory i raki dziecięce – objawy, diagnostyka
Zintegrowane podejście diagnostyczno-terapeutyczne zwiększa szanse przeżycia nawet przy obecności zmian wtórnych. Każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny i strategii leczenia dopasowanej do dziecka.
Profilaktyka i wczesne wykrywanie nowotworu wątroby u dzieci
W przypadku nowotworu wątroby u dzieci profilaktyka polega głównie na wczesnym wykrywaniu, ponieważ nie istnieją skuteczne metody zapobiegania tej chorobie. Dzieci z grup ryzyka (np. z wadami genetycznymi) powinny być objęte stałą opieką specjalistyczną. Istotne znaczenie ma świadomość społeczna, regularne badania kontrolne i szybkie reagowanie na niepokojące symptomy.
Fundacje prowadzące działania edukacyjne i zbiórki odgrywają tu ogromną rolę. Promowanie badań przesiewowych i edukacja rodziców może przyczynić się do przełomu w wykrywalności. Skuteczne działania profilaktyczne wymagają także współpracy między rodzicami, lekarzami i środowiskiem lokalnym.
Jak zostać podopiecznym fundacji Cancer Fighters?
Jeśli Twoje dziecko zmaga się z chorobą onkologiczną, możesz ubiegać się o wsparcie i pomoc dzieciom z chorobą nowotworową w ramach działalności Fundacji Cancer Fighters. Procedura zgłoszenia jest prosta – wystarczy wypełnić formularz dostępny na stronie internetowej i dołączyć dokumentację medyczną.
Fundacja oferuje pomoc finansową, psychologiczną i organizacyjną, prowadzi również zbiórki na leczenie raka oraz akcje społeczne, które zwiększają szanse dzieci na skuteczne leczenie.
Jeśli zastanawiasz się, jak zostać podopiecznym fundacji Cancer Fighters, nie czekaj – im wcześniej skontaktujesz się z organizacją, tym szybciej Twoje dziecko może skorzystać z dostępnych form pomocy. Fundacja działa nie tylko na rzecz leczenia, ale także edukacji i poprawy jakości życia najmłodszych pacjentów. Pomoc ta ma wymiar nie tylko materialny, ale też emocjonalny – stanowiąc realne wsparcie w codziennych zmaganiach z chorobą.
Bibliografia:
- Onkologia.org.pl, Nowotwory u dzieci – wątrobiak zarodkowy, [dostęp: 2025-06-14]
- Chorobyrzadkie.gov.pl, Dziecięcy rak wątrobowokomórkowy, [dostęp: 2025-06-14]
- lek. med. Monika Barełkowska, dr hab. n. med. Katarzyna Derwich, Onkologia-dziecieca.pl, Choroby nowotworowe u dzieci – na co zwracać uwagę? Część IV | Objawy z przewodu pokarmowego i narządów płciowych, [dostęp: 2025-06-14]
- Onkorodzice.pl, Nowotwory wątroby, [dostęp: 2025-06-14]
- Chorobyrzadkie.gov.pl, Zespół Beckwith-Wiedemann, [dostęp: 2025-06-14]
- Onkonet.pl, Wirusowe zapalenie wątroby (WZW) przyczyną raka wątrobowokomórkowego, [dostęp: 2025-06-14]
- Maciej Murawski, Hanna Garnier, Piotr Czauderna, Mp.pl, Nowotwory wątroby, [dostęp: 2025-06-14].
Last modified: 2025-07-04
