Nowotwory nerek u dzieci i młodzieży – rodzaje, objawy, diagnostyka, leczenie

Nowotwory nerek u dzieci to poważny problem zdrowotny, który może dotknąć najmłodszych w różnych grupach wiekowych. Choć stanowią one niewielki odsetek wszystkich nowotworów, ich występowanie wiąże się z wieloma wyzwaniami diagnostycznymi i terapeutycznymi. Wiele osób zastanawia się, czy u dziecka może wystąpić nowotwór nerek? Wczesne rozpoznanie oraz skuteczne leczenie są niezwykle ważne dla poprawy rokowań i jakości życia młodych pacjentów. 

W artykule przedstawiamy najczęstsze rodzaje nowotworów nerek u dzieci, ich objawy, czynniki ryzyka, a także dostępne metody leczenia. Ponadto omawiamy znaczenie profilaktyki i wczesnego wykrywania, które mają ogromny wpływ na przeżywalność i skuteczność terapii. 

Czym jest nowotwór nerki u dziecka?

Nowotwór nerki u dziecka to zmiana nowotworowa w jednej lub w obu nerkach, która może być łagodna lub złośliwa. W przypadku zezłośliwienia choroba polega na niekontrolowanym namnażaniu się komórek nowotworowych (w obrębie jednej lub dwóch nerek). 

Oto rodzaje nowotworów nerek u dzieci: najczęściej spotykanym nowotworem jest guz Wilmsa (nefroblastoma), a wśród łagodnych zmian – wrodzony guz mezoblastyczny nerki. Rzadziej występują mięsak jasnokomórkowy nerki, agresywny guz rabdoidalny nerki oraz rak nerkowokomórkowy (RCC).

Guz Wilmsa to najczęstszy nowotwór nerek u dziecka, zazwyczaj diagnozowany u maluchów w wieku od 3 do 4 lat. Jest to nowotwór nerki u dziecka – złośliwy, ale rokowania w przypadku wczesnej diagnozy i odpowiedniego leczenia są bardzo dobre. 

Nowotwory nerek u dziecka mogą występować również w innych postaciach jak np. związane z wrodzonymi chorobami genetycznymi. [1]

Przyczyny nowotworów nerek u dzieci

Choć przyczyny powstawania nowotworów nerek u dzieci nie są w pełni zrozumiane, istnieje kilka czynników ryzyka, które mogą sprzyjać rozwojowi tych schorzeń. Genetyka odgrywa istotną rolę w powstawaniu niektórych rodzajów tych chorób. Zmiany w genach mogą prowadzić do zaburzeń rozwoju nerek, a tym samym zwiększać ryzyko zachorowania na raka nerki u dziecka.

Do znanych czynników ryzyka należą m.in. wrodzone zespoły genetyczne, takie jak zespół WAGR, zespół Beckwitha-Wiedemanna, zespół Li-Fraumeni, mutacje genetyczne w WT1 czy WT2. Dzieci z tymi schorzeniami mają wyższe ryzyko rozwoju guzów nerek, w tym guza Wilmsa. [5]

Ważne jest, aby rodziny dzieci z historią genetycznych schorzeń miały świadomość ryzyka i regularnie konsultowały się z lekarzem, aby odpowiednio monitorować stan zdrowia dziecka. Pomoc chorym na nowotwór można uzyskać dzięki działalności różnych fundacji. 

Nowotwór nerki u dziecka – objawy 

Objawy nowotworu nerki u dziecka mogą być różne, w zależności od rodzaju guza, jego wielkości oraz miejsca lokalizacji. Wczesne wykrycie objawów ma znaczenie, ponieważ pozwala na skuteczniejsze leczenie. 

Rak nerek u dzieci – objawy:

1. Guz lub powiększenie brzucha – najczęściej zauważalne jako twarda, wyczuwalna masa w okolicy brzucha.
2. Bóle brzucha – mogą być wynikiem nacisku guza na okoliczne narządy.
3. Krwawienie z dróg moczowych – obecność krwi w moczu, co może wskazywać na uszkodzenie nerek przez nowotwór nerki u dziecka.
4. Wysokie ciśnienie krwi – może obejmować wzrost ciśnienia tętniczego.
5. Nudności i wymioty – mogą występować w wyniku toksyn wydzielanych przez nowotwór nerki u dziecka.
6. Utrata apetytu i ogólne osłabienie – dziecko może czuć się ogólnie osłabione, co jest efektem nowotworu nerki u dziecka. [1],[2]

Niektóre guzy mogą przebiegać bezobjawowo lub objawiać się niespecyficznymi symptomami, jak gorączka czy utrata masy ciała.

W przypadku wystąpienia któregokolwiek z powyższych objawów, szczególnie jeśli są one utrzymujące się przez dłuższy czas, należy natychmiast skontaktować się z lekarzem.

Stadia nowotworu nerki u dziecka

Nowotwory nerek u dzieci, takie jak guz Wilmsa, dzielą się na różne stadia, które są określane na podstawie rozmiaru guza, stopnia jego rozprzestrzenienia oraz obecności przerzutów. Zrozumienie stadium nowotworu ma kluczowe znaczenie dla planowania leczenia i określenia rokowań. Wczesne wykrycie guza i jego dokładna klasyfikacja pozwalają na skuteczniejsze leczenie i poprawiają szanse na całkowite wyleczenie. Określenie stadium choroby wymaga zaawansowanych badań diagnostycznych, takich jak tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny czy biopsja, które pomagają ocenić zakres zmiany nowotworowej i ewentualne przerzuty.

1. Stadium I – guz znajduje się tylko w nerce i nie rozprzestrzenia się poza nią.
2. Stadium II – guz rozprzestrzenia się na okolice nerki, ale nadal nie dociera do węzłów chłonnych ani innych narządów.
3. Stadium III – guz rozprzestrzenia się na okoliczne węzły chłonne, ale nie ma jeszcze przerzutów do innych organów.
4. Stadium IV – przerzuty guza do innych narządów, takich jak płuca, wątroba, czy kości.
5. Stadium V – guz obejmuje obie nerki. [3]

Właściwe określenie stadium choroby jest ważne w wyborze odpowiedniej terapii.

Diagnostyka nowotworu nerki u dziecka

Diagnostyka nowotworów nerek u dzieci opiera się na szeregu badań, które pozwalają na dokładne określenie charakterystyki guza oraz jego lokalizacji. 

Najczęściej wykonywane badania to:

1. USG jamy brzusznej – najpierw stosowane do wykrycia ewentualnych guzów w obrębie nerek.
2. Tomografia komputerowa (CT) – umożliwia szczegółową ocenę rozmiaru guza oraz stopnia jego rozprzestrzenienia.
3. Rezonans magnetyczny (MRI) – wykorzystywany w bardziej złożonych przypadkach, kiedy konieczne jest dokładne zobrazowanie guza.
4. Biopsja – w niektórych przypadkach może być wykonana biopsja, aby potwierdzić, czy zmiana jest nowotworowa.

Pomoc psychologiczna dla chorych na nowotwór jest istotnym elementem leczenia i powinna zostać wdrożona tuż po diagnozie. Samopoczucie chorej osoby jest bowiem kluczowe w walce z nowotworem. 

Leczenie nowotworu nerki u dziecka

Leczenie nowotworów nerek u dzieci zależy od wielu czynników, takich jak rodzaj nowotworu, stadium zaawansowania oraz ogólny stan zdrowia dziecka. Podstawowe metody leczenia to:

1. Chirurgia – usunięcie guza lub całej nerki (nefrektomia) jest najczęściej stosowaną metodą leczenia. W przypadku guza Wilmsa często usuwa się jedną nerkę, pozostawiając drugą zdrową nerkę, aby zachować funkcje nerkowe dziecka.
2. Chemioterapia – w niektórych przypadkach, zwłaszcza gdy guz jest bardziej zaawansowany, stosuje się chemioterapię, która ma na celu zniszczenie komórek rakowych.
3. Radioterapia – może być stosowana w celu zniszczenia resztek guza po operacji lub w przypadku przerzutów.[4]

Rak nerki u dzieci – rokowania 

Rokowania dla dzieci z nowotworami nerek u dzieci są w dużej mierze zależne od rodzaju guza, stadium choroby oraz reakcji na leczenie. Guz Wilmsa, przy odpowiednim leczeniu, ma bardzo dobre rokowania. W przypadku wczesnej diagnozy oraz zastosowania właściwego leczenia, wiele dzieci w pełni wraca do zdrowia. W bardziej zaawansowanych stadiach choroby, leczenie może być bardziej skomplikowane, ale nadal możliwe jest osiągnięcie pozytywnych wyników.

Poznaj historie ludzi walczących z nowotworem, by jeszcze lepiej zrozumieć, z czym w obecnej chwili możesz się mierzyć. Dzięki temu łatwiej będzie Ci przejść przez trudne chwile. 

Przerzuty nowotworu nerki u dziecka

Przerzuty nowotworu nerki u dziecka są stosunkowo rzadkie, ale mogą wystąpić, szczególnie w bardziej zaawansowanych stadiach choroby. W przypadku przerzutów najczęściej dochodzi do rozprzestrzenienia się guza do płuc, wątroby, kości lub innych narządów. Leczenie przerzutów jest bardziej skomplikowane i może obejmować chemioterapię, radioterapię lub inne metody. [3]

Profilaktyka i wczesne wykrywanie nowotworu nerki u dziecka

Profilaktyka nowotworów nerek u dzieci nie jest w pełni możliwa, ale wczesne wykrywanie zmian nowotworowych jest kluczowe. Regularne badania kontrolne u dzieci z rodzin, które mają historię chorób genetycznych, mogą pomóc w szybkim wykryciu ewentualnych problemów zdrowotnych. Wczesne wykrycie guza nerki u dziecka poprawia szanse na skuteczne leczenie i zwiększa przeżywalność pacjentów.

Zostań podopiecznym fundacji Cancer Fighters

Fundacja Cancer Fighters wspiera dzieci i młodzież walczącą z nowotworami nerek u dzieci. Oferujemy pomoc informacyjną, psychologiczną, rzeczową oraz finansową dla rodzin zmagających się z nowotworami nerek u dziecka. Zostań podopiecznym fundacji Cancer Fighters i skorzystaj z pomocy specjalistów, by jeszcze lepiej zrozumieć, z jaką chorobą się mierzysz. 

Bibliografia:

1. Imid.med.pl. Nowotwory złośliwe nerek. [dostęp: 2025-02-16]
2. Immuno-onkologia.pl. Rak nerki – nowotwory nerki – można skutecznie leczyć. [dostęp: 2025-02-16]
   3. Jude Children’s Research Hospital. Guzy nerki. [dostęp: 2025-02-17] 
3. Onkologia w Praktyce Klinicznej. Zalecenia postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w raku nerkowokomórkowym – aktualizacja. [dostęp: 2025-02-17] 
4. Termedia. Nowotwory dziedziczne u dzieci. [dostęp: 2025-02-17]