Guz Wilmsa to jeden z najczęściej występujących nowotworów złośliwych u dzieci. Dotyczy przede wszystkim najmłodszych pacjentów w wieku od 1 do 5 lat i rozwija się w obrębie jednej lub obu nerek. Wczesna diagnoza i wdrożenie leczenia mają istotne znaczenie dla rokowania. Choć choroba budzi niepokój, dzięki postępowi medycyny, rokowanie w przypadku guza Wilmsa w większości przypadków jest korzystne. W niniejszym artykule omawiamy, czym jest guz nerki Wilmsa, jakie są jego przyczyny, objawy i możliwe przerzuty guza Wilmsa, a także jak wygląda leczenie i wsparcie oferowane przez fundacje.
Czym jest Guz Wilmsa?
Guz Wilmsa, znany także jako nefroblastoma, to złośliwy nowotwór nerki występujący prawie wyłącznie u dzieci. Zbudowany jest z komórek przypominających te, z których powstaje nerka w życiu płodowym. To dominujący złośliwy nowotwór nerek u dzieci.
Charakterystyczne jest, że nerczak najczęściej pojawia się u dzieci w wieku od 2. do 5. roku życia, ze średnią wieku diagnozy wynoszącą 3,7 lat. Po 11. roku życia jest rozpoznawany rzadko. Warto zaznaczyć, że w około 5% przypadków guz rozwija się jednocześnie w obu nerkach, często w połączeniu z nefroblastomatozą, czyli zmianami o charakterze przedrakowym. [8], [4] Jest to agresywny, ale stosunkowo dobrze leczący się nowotwór, który w większości przypadków odpowiada na chemioterapię i leczenie chirurgiczne.
- Jakie są objawy guza nerki u dziecka? Wszystko zależy od stopnia zaawansowania i lokalizacji, jednak u większości dzieci dominują objawy brzuszne. Guz nerki Wilmsa może długo pozostawać niezauważony, ponieważ we wczesnych stadiach rozwija się bezobjawowo, co czyni regularną kontrolę zdrowia dzieci niezwykle ważną.
Przyczyny i czynniki ryzyka Guz Wilmsa
Przyczyny powstawania guza Wilmsa nie są do końca znane, jednak zaobserwowano, że istnieją pewne czynniki genetyczne i wrodzone, które mogą zwiększać ryzyko jego wystąpienia.
U 1-2% chorych na nerczaka zidentyfikowano predyspozycje genetyczne do rozwoju tego nowotworu. [5] Guz Wilmsa u dzieci często współwystępuje z niektórymi zespołami wad wrodzonych, takimi jak zespół WAGR, zespół Beckwitha-Wiedemanna czy zespół Denysa-Drasha. Do czynników ryzyka zalicza się również występowanie nowotworu w rodzinie oraz wady układu moczowego.
Istnieją przesłanki, że mutacje w określonych genach (WT1, WT2) odpowiedzialnych za rozwój nerek mogą prowadzić do transformacji komórek w nowotworowe. Jednak u około 10% pacjentów jego rozwój jest związany z konkretnymi zaburzeniami rozwojowymi, takimi jak wrodzony brak tęczówki (aniridia) oraz liczne zespoły genetyczne występujące w młodym wieku, których charakterystyczne objawy są znane specjalistom dziecięcym. [5]
Chociaż nie można przewidzieć, które dziecko zachoruje, warto znać czynniki sprzyjające, by móc szybko zareagować, gdy pojawią się pierwsze objawy guza Wilmsa. Należy podkreślić, że nie wszystkie przypadki są dziedziczne – u wielu dzieci guz Wilmsa pojawia się spontanicznie, bez wcześniejszych objawów ani historii rodzinnej. Dlatego tak ważna jest czujność rodziców i lekarzy pediatrów nawet w przypadku pozornie zdrowych dzieci.
Guz Wilmsa – objawy
Guz Wilmsa daje objawy zwykle wtedy, gdy nowotwór osiąga już znaczne rozmiary. Najczęściej pierwszym sygnałem jest niebolesne wyczuwalne zgrubienie w jamie brzusznej.
Guz Wilmsa – pierwszy objaw
Pierwsze objawy mogą też obejmować bóle brzucha, nudności, wymioty, krwiomocz lub wysokie ciśnienie krwi. Rodzice mogą zauważyć powiększenie obwodu brzucha lub jednostronne zgrubienie. [3]
- Jakie są pierwsze objawy guza Wilmsa? Najczęściej jest to guz wyczuwalny w brzuchu, ale mogą też wystąpić inne subtelne zmiany, jak zmniejszenie apetytu czy zmęczenie. Szybkie wykrycie choroby pozwala uniknąć rozwoju przerzutów i znacząco poprawia rokowania.
Guz Wilmsa u dzieci – objawy pozostałe
Objawy bywają mylnie interpretowane jako infekcja układu moczowego lub problemy gastryczne.
- Jakie są objawy guza Wilmsa? Warto zapamiętać, że to najczęściej brak bólu, ale obecność twardego guza w brzuchu.
- Jakie objawy daje guz? Poza objawami miejscowymi mogą pojawić się też osłabienie, utrata apetytu i gorączka. [3], [4]
Stadia Guza Wilmsa
Wyróżnia się kilka etapów zaawansowania guza Wilmsa, co pomaga określić zakres leczenia. Stadium I oznacza nowotwór ograniczony do jednej nerki i całkowicie usunięty chirurgicznie. W stadium II guz może naciekać otaczające tkanki, ale nadal jest resekcyjny. Stadia guz Wilmsa III i IV dotyczą przerzutów do okolicznych węzłów chłonnych lub odległych narządów – np. płuc.
Stadium V jest najbardziej złożone, gdyż oznacza, że guz rozwija się jednocześnie w obu nerkach.
Dokładne określenie stadium jest najistotniejsze dla zaplanowania skutecznej terapii, która często obejmuje zarówno operację, jak i chemioterapię. Cały proces leczenia jest zawsze dostosowywany indywidualnie do potrzeb małego pacjenta.
Diagnostyka Guza Wilmsa
Najważniejszą rolę w prawidłowiej diagnozie odgrywają dokładnie wykonane badania obrazowe. W pierwszej kolejności zaleca się ultrasonografię (USG) jamy brzusznej i nerek.
USG pozwala nie tylko odróżnić guz lity od torbieli, ale także ocenić stan jamy brzusznej oraz dodatkowo wykluczyć lub potwierdzić powiększenie węzłów chłonnych. Często wyspecjalizowany radiolog jest w stanie przedstawić wstępne rozpoznanie guza nerki już na podstawie tego badania. Dopiero w przypadku wątpliwości lub niejednoznacznych wyników USG, uzupełnia się diagnostykę o tomografię komputerową (TK) lub rezonans magnetyczny (MRI) oraz dodatkowo badania krwi i moczu. [6]
Objawy są niekiedy niejednoznaczne, dlatego szybkie wykonanie badań jest priorytetem. Lekarze często wykrywają guz podczas rutynowego badania fizykalnego. Po wykryciu podejrzanej zmiany wykonuje się dalszą diagnostykę obrazową i biochemiczną. Warto mieć na uwadze, że biopsja guza nerki jest wykonywana rzadko. [2] Wczesna i trafna diagnoza guza Wilmsa znacząco zwiększa szanse na pełne wyleczenie i minimalizuje ryzyko powikłań.
Przeczytaj więcej: Rak nerki – objawy – diagnostyka – leczenie.
Guz Wilmsa – leczenie
Leczenie zależy od stadium zaawansowania i wieku pacjenta. W większości przypadków stosuje się leczenie skojarzone: chirurgię, chemioterapię, a w niektórych sytuacjach również radioterapię. Leczenie operacyjne polega zazwyczaj na usunięciu chorej nerki wraz z guzem.
Z kolei w zaawansowanych przypadkach celem leczenia jest maksymalne ograniczenie zmian i poprawa komfortu życia.
Pomoc chorym na raka jest niezwykle ważnym elementem leczenia.
Guz Wilmsa u dzieci – rokowania
Rokowanie zależy przede wszystkim od stadium wykrycia, reakcji na leczenie i obecności przerzutów. Jakie są rokowania w przypadku guza Wilmsa? W przypadku wczesnego rozpoznania, wskaźnik przeżyć pięcioletnich przekracza 90%. Im wcześniej guz zostanie wykryty i usunięty, tym większa szansa na pełne wyleczenie. Nawroty są stosunkowo rzadkie, ale możliwe. [7]
Guz Wilmsa – rokowanie i wieloletnie przeżycie
- Jak długo może żyć dziecko z guzem Wilmsa? Przy odpowiednim leczeniu nawet przez całe życie. Guz Wilmsa najczęściej daje przerzuty do wątroby i płuc. Mimo to, wyleczalność tego nowotworu jest wysoka i, jak już wspomniano, wynosi 85-90%. [7]
Rokowania są więc na ogół bardzo dobre, co odróżnia ten nowotwór od innych nowotworów złośliwych u dzieci. Guz Wilmsa i jego wznowa wymaga często bardziej intensywnego leczenia, jednak wiele dzieci również wtedy uzyskuje remisję choroby.
Sprawdź więcej: Najczęstsze nowotwory i raki u dzieci – objawy i diagnostyka.
Guz Wilmsa – przerzuty
Guz Wilmsa przerzuty daje najczęściej do płuc, czasem do wątroby lub kości.
- Jakie są przerzuty guza Wilmsa? Najczęściej to zmiany w płucach wykrywane w tomografii komputerowej. Zmiany ogniskowe w płucach, czasem w wątrobie, bardzo rzadko w kościach. W przypadku wykrycia przerzutów leczenie obejmuje intensywną chemioterapię i czasem radioterapię. Mimo obecności przerzutów, dzieci mogą być skutecznie leczone, a odpowiednia strategia terapeutyczna zwiększa szansę na całkowite wyleczenie lub długą remisję.
- Po jakim czasie guz nerki daje przerzuty? Czas rozwoju jest zróżnicowany, jednak często nowotwór pozostaje długo bezobjawowy i może rozprzestrzenić się niezauważony.
Profilaktyka i wczesne wykrywanie Guz Wilmsa
Nie istnieje skuteczna profilaktyka pierwotna guza Wilmsa, jednak u dzieci z grupy ryzyka (np. z wadami wrodzonymi) zaleca się regularne badania kontrolne, w tym USG jamy brzusznej. Rodzice powinni być wyczuleni na objawy, takie jak niebolesne powiększenie brzucha czy nawracające infekcje układu moczowego.
Dołącz do fundacji Cancer Fighters i wspieraj lub bądź wspierany przez ludzi podczas walki z nowotworem!
Guz Wilmsa u dzieci to poważne, ale coraz lepiej rozpoznawane i skutecznie leczone schorzenie onkologiczne. Najistotniejsza jest wczesna diagnoza, szybkie wdrożenie terapii i kompleksowe wsparcie – zarówno medyczne, jak i psychologiczne. Wiedza o tym, jakie są objawy guza Wilmsa, oraz świadomość konieczności regularnych badań może realnie wpłynąć na poprawę rokowań i uratować życie.
Jeśli Twoje dziecko lub bliska osoba zmaga się z diagnozą guza Wilmsa u dzieci, nie jesteście sami. Jak zostać podopiecznym fundacji Cancer Fighters? – wystarczy wypełnić formularz kontaktowy na stronie i zgłosić się po pomoc. Fundacja oferuje realne wsparcie – Pomoc psychologa w Cancer Fighters, wsparcie organizacyjne i materialne w leczeniu.
Poznaj historię walki ludzi z nowotworem, którzy dzięki odpowiedniemu leczeniu i pomocy bliskich wrócili do zdrowia. Możesz pomóc również jako wolontariusz – Wolontariat fundacji Cancer Fighters to szansa, by realnie wpływać na życie innych.
Wesprzyj też zbiórki na leczenie nowotworów, bo każda złotówka przekłada się na szansę dla dziecka na nowe, zdrowe życie. Zbiórki na leczenie nowotworów to jeden ze sposobów na skuteczną walkę z chorobą.
Źródła:
- Chorobyrzadkie.gov.pl. Choroby rzadkie. [dostęp: 2025-05-18]
- Onkologia-dziecieca.pl. Guz Wilmsa. [dostęp: 2025-05-18]
- Onkologia.org.pl – Nowotwory u dzieci – Guz Wilmsa – objawy. [dostęp: 2025-05-19]
- prof. nadzw. dr hab.n.med. Anna Raciborska, Guz Wilmsa. Imid.med.pl [dostęp: 2025-05-18]
- Onkologia.org.pl – nowotwory u dzieci – Guz Wilmsa – czynniki ryzyka. [dostęp: 2025-05-17]
- Onkologia.org.pl – nowotwory u dzieci – Guz Wilmsa – diagnostyka. [dostęp: 2025-05-18]
- Onkorodzice.pl. Nowotwory nerek. [dostęp: 2025-05-18]
- Onkologia.org.pl – Guz Wilmsa – czym jest. [dostęp: 2025-05-20]
Last modified: 2025-06-03
