Rak nerki – objawy, diagnostyka i leczenie

Rak nerki to jeden z nowotworów złośliwych układu moczowego, który w początkowych stadiach rozwija się po cichu i bez żadnych charakterystycznych objawów. Wczesne wykrycie choroby to najważniejszy czynnik decydujący o skuteczności leczenia, dlatego niezwykle istotna jest świadomość czynników ryzyka oraz regularne badania kontrolne. W artykule omówimy, jakie są wczesne objawy raka nerki, jak przebiega jego diagnostyka oraz jakie metody leczenia są dostępne dla pacjentów na różnych etapach choroby.

Czym jest rak nerki?

Rak nerki to złośliwy guz powstający z komórek nabłonka kanalików nerkowych. Jest to najczęściej wykrywany (85%) nowotwór złośliwy nerek i odpowiada za mniej więcej 3% wszystkich nowotworów złośliwych u ludzi. Diagnozuje się go niemal dwukrotnie częściej u mężczyzn niż u kobiet. [1] W Polsce wciąż rośnie liczba zachorowań na ten nowotwór, choć nie należy on do najczęstszych w grupie schorzeń onkologicznych. Kluczowe jest wczesne rozpoznanie, ponieważ wówczas rokowania są zdecydowanie lepsze.

Nowotwór nerek – może mieć różne objawy i przyczyny: począwszy od uwarunkowań genetycznych, przez wpływ środowiska, aż po nawyki związane ze stylem życia. Istotne jest, aby pacjenci mieli świadomość, czym charakteryzuje się rak nerki, zwłaszcza że w początkowej fazie bywa trudny do wykrycia.

Czy nowotwór nerki jest groźny? Każda choroba nowotworowa wiąże się z ryzykiem dla zdrowia i życia, jednak współczesna medycyna umożliwia kontrolę choroby także w bardziej złożonych sytuacjach.

Przyczyny i czynniki ryzyka raka nerki

Jeżeli chodzi o objawy i przyczyny raka nerki, to nie da się zawsze wskazać jednego źródła choroby.

Uznaje się, że do głównych czynników ryzyka należą:

• Predyspozycje genetyczne (np. zespół von Hippla-Lindaua),
• Palenie papierosów, przyczyniające się do uszkodzenia nabłonka nerek,
• Nadwaga i otyłość, które zaburzają równowagę hormonalną,
• Przewlekłe nadciśnienie tętnicze obciążające układ krążenia,
• Długotrwała ekspozycja na toksyny (np. w miejscu pracy). [2]

Nowotwór nerek: objawy i przyczyny mogą ujawniać się niespodziewanie – nawet u osób, u których nie stwierdzono powyższych czynników. Właśnie dlatego tak ważne jest regularne kontrolowanie stanu zdrowia, by w porę wykryć wszelkie nieprawidłowości.

Rak nerki – objawy

Jakie są pierwsze objawy raka nerki? 

Objawy mogą pozostać przez dłuższy czas niezauważone – rak nerki potrafi dawać objawy dość późno. Jeśli chodzi o pierwsze objawy raka nerki, to należą do nich niewielkie ilości krwi w moczu (czasem dostrzegalne tylko w badaniach laboratoryjnych), niespecyficzny ból w okolicy boku oraz uczucie zmęczenia.

Jakie są objawy raka nerki u dorosłego? To najczęściej:

1. Krwiomocz (widoczny bądź wykrywany laboratoryjnie),
2. Ból w okolicy lędźwiowej – tępy, jednostronny, czasem promieniujący,
3. Wyczuwalny guz w obrębie nerki,
4. Przewlekłe zmęczenie oraz spadek masy ciała,
5. U niektórych pacjentów nawracające stany podgorączkowe.

Nowotwór nerki – objawy w kolejnych stadiach

Wiele osób błędnie przypisuje wczesne objawy raka nerki innym schorzeniom układu moczowego lub bólowi kręgosłupa. [5]

Objawy raka nerki i leczenie to zawsze dwa ściśle powiązane zagadnienia – im wcześniej zauważone dolegliwości, tym większa szansa na skuteczną terapię. Poznaj historie ludzi walki z nowotworem, by jeszcze lepiej zrozumieć, jak rozpoznać tę chorobę.

Jak boli nerka przy nowotworze? Ból bywa tępy, zlokalizowany w okolicy lędźwiowej, nierzadko promieniujący do brzucha lub pachwiny. W przypadku przerzutów do kości może dojść do intensywnych bólów szkieletowych, ograniczających ruchomość. Z kolei przerzuty do płuc mogą objawić się uporczywym kaszlem, dusznością czy bólami w klatce piersiowej. [5]

Rak nerki objawy a leczenie

Pierwsze objawy raka nerki bywają subtelne, dlatego przy wszelkich wątpliwościach warto wykonać diagnostykę obrazową, która pozwala wychwycić nawet drobne zmiany w strukturze narządu.

Rak nerki przerzuty – objawy

Objawy w przerzutach raka nerki są zależne od ich umiejscowienia. Do najczęściej spotykanych symptomów należą kaszel i duszności przy przerzutach do płuc, bóle kostne przy zajęciu kości oraz bóle głowy i zaburzenia widzenia w przerzutach do mózgu. Mogą dodatkowo wystąpić ogólne objawy jak: osłabienie, utrata apetytu oraz spadek masy ciała.

Stadia raka nerki

Rak nerki rozwija się stopniowo, a stopień zaawansowania nowotworu ma kluczowy wpływ na wybór strategii leczenia oraz rokowania pacjenta. Nowotwory nerek u dzieci można scharakteryzować w podobny sposób. Podział na stadia pozwala lekarzom precyzyjnie określić, jak bardzo choroba się rozprzestrzeniła i jakie są dalsze możliwości terapeutyczne.

Wyróżniamy cztery główne stadia raka nerki:

• Stadium I – Guz jest niewielki (do 7 cm) i pozostaje ograniczony do nerki. W tym stadium rokowania są najlepsze, a leczenie operacyjne często pozwala na całkowite wyleczenie.
• Stadium II – Nowotwór przekracza 7 cm, ale nadal nie nacieka tkanek otaczających nerkę. Chociaż wymaga agresywniejszego leczenia, nadal istnieje duża szansa na skuteczne usunięcie guza i długoterminową kontrolę choroby.
• Stadium III – W tym etapie nowotwór może naciekać pobliskie tkanki, w tym naczynia krwionośne, lub dawać przerzuty do regionalnych węzłów chłonnych. Wymaga bardziej zaawansowanego leczenia, często łączącego chirurgię z terapiami wspomagającymi.
• Stadium IV – To ostatnie stadium raka nerki, w którym dochodzi do rozsiewu nowotworu na inne narządy (np. płuca, kości, wątrobę). W tym przypadku leczenie ma charakter paliatywny lub ma na celu przedłużenie życia pacjenta i poprawę jego jakości. [6]

Wczesna diagnostyka pozwala na wykrycie choroby w jej początkowej fazie, co daje największe szanse na skuteczną terapię. Nigdy nie należy ignorować objawów, nawet jeśli wydają się one niegroźne, oraz regularnie wykonywać badania kontrolne.

Diagnostyka raka nerki

Czy morfologia wykryje raka nerki? Wielu pacjentów zastanawia się, czy morfologia wykryje raka nerki. Badania krwi, w tym morfologia, mogą jedynie wstępnie zasygnalizować pewne nieprawidłowości (np. anemię, podwyższone wskaźniki zapalne), ale to nie one decydują o rozpoznaniu.

Diagnostyka raka nerki opiera się przede wszystkim na:

• USG jamy brzusznej, pozwalającym uchwycić zmiany w obrębie nerki,
• Tomografii komputerowej (TK) lub rezonansie magnetycznym (MRI),
• Badaniach moczu (krwiomocz, parametry czynnościowe),
• Biopsji podejrzanego ogniska – w wybranych przypadkach. [4]

Konieczność wdrożenia zaawansowanych badań obrazowych wiąże się z faktem, że nie każdy nowotwór nerki od razu pokaże objawy– często zmiana uwidacznia się dopiero w aparaturze diagnostycznej.

Rak nerki – leczenie

Leczenie zależy w dużej mierze od rozległości i zaawansowania choroby.

Leczenie raka nerki w Polsce bazuje na światowych standardach i obejmuje:

1. Operacje chirurgiczne – najczęściej wycięcie całej nerki (radykalna nefrektomia) lub tylko zmienionego fragmentu (nefrektomia oszczędzająca), stosowane w kontrolowanych stadiach.
2. Terapie celowane i immunoterapia – dedykowane zwłaszcza pacjentom z zaawansowaną postacią choroby; ich celem jest blokowanie konkretnych mechanizmów wzrostu guza.
3. Radioterapia – przydatna przy zwalczaniu przerzutów lub jako leczenie paliatywne.
4. Chemioterapia – w raku nerki rzadko bywa terapią pierwszego wyboru, niemniej w niektórych przypadkach może uzupełniać inne metody. [3], [6]

Jednym z ważniejszych etapów jest pomoc psychologiczna dla chorych na nowotwór, która pomaga w całym procesie leczenia. Zapewnienie kompleksowego postępowania to priorytet, zwłaszcza gdy konieczne jest leczenie raka nerki z przerzutami. Wówczas często łączy się wiele różnych strategii, aby osiągnąć jak najlepszy efekt terapeutyczny.

Co po wycięciu raka nerki? Po nefrektomii należy prowadzić zdrowy tryb życia, kontrolować pracę pozostałej nerki i wykonywać systematyczne badania obrazowe. Dobrym sposobem na promowanie profilaktyki są zbiórki na leczenie nowotworów. Wcześnie wykryte niepokojące zmiany dają większe szanse na szybkie rozpoczęcie terapii i zapobiegnięcie rozwojowi przerzutów.

Rokowania dla raka nerki

Czy z rakiem nerki można żyć? Wiele zależy od momentu postawienia diagnozy oraz stopnia zaawansowania.

• Czy nowotwór nerki jest uleczalny? We wczesnych stadiach (I i II) rokowania są dobre (5-letnie przeżycie w stopniu I wynosi 80-90%, w przypadku II stopnia zaawansowania – 50-70%), a rak nerki wczesne objawy daje szansę na skuteczne leczenie chirurgiczne.
• W stadiach bardziej zaawansowanych stosuje się terapie celowane i immunoterapię, co pozwala przedłużyć życie i poprawić jego jakość. Dla chorych z III stopniem zaawansowania 5-letnie przeżycie to 20-30%, a w stopniu IV stopnia to około 5%. [6]

Po skutecznej operacji i rekonwalescencji wiele osób prowadzi normalne życie zawodowe i rodzinne. Regularne badania kontrolne stanowią jednak nieodłączny element codziennej profilaktyki.

Przerzuty raka nerki

Przerzuty raka nerki występują najczęściej w płucach, kościach, mózgu oraz wątrobie. Kiedy dochodzi do przerzutów, leczenie staje się bardziej skomplikowane. Leczenie raka nerki z przerzutami nierzadko wymaga wielospecjalistycznego zespołu: onkologa, chirurga, radioterapeuty oraz psychologa. Połączenie metod terapeutycznych (zabiegów operacyjnych, terapii celowanych, immunoterapii czy radioterapii) pomaga opanować rozprzestrzenianie się choroby i utrzymać możliwie dobrą jakość życia. 

Profilaktyka i wczesne wykrywanie raka nerki

Profilaktyka ma ogromne znaczenie – w szczególności zaleca się:

• Rzucenie palenia,
• Utrzymywanie prawidłowej masy ciała,
• Leczenie nadciśnienia,
• Ograniczenie ekspozycji na substancje toksyczne,
• Regularne badania (zwłaszcza u osób z obciążeniami rodzinnymi).

Przeczytaj też artykuł: Rak prostaty – objawy – diagnostyka – leczenie

Uzyskaj dodatkowe wsparcie w walce z rakiem nerki

Zastanawiasz się, czy zmagając się z rakiem nerki, możesz uzyskać dodatkowe wsparcie? Tutaj się dowiesz, jak wygląda pomoc chorym na nowotwór. Wiele organizacji oferuje pomoc zarówno merytoryczną, jak i psychologiczną. 

Zostań podopiecznym fundacji Cancer Fighters, a w ramach pomocy oferujemy:

• Edukację w zakresie choroby i profilaktyki,
• Pomoc w organizacji zbiórek i dostępie do nowoczesnych terapii,
• Wsparcie psychologiczne dla pacjentów i ich rodzin.

Twoje zaangażowanie w działania fundacji to nie tylko sposób na uzyskanie indywidualnej pomocy, lecz także szansa na szerzenie wiedzy o chorobie, jaką jest rak nerki i jego znaczenie w kontekście przeżywalności. Zostań wolontariuszem fundacji Cancer Fighters – razem możemy zdziałać więcej niż w pojedynkę.

Źródła :

1. Via Medica. Rak nerki — patomorfologia i uwarunkowania genetyczne. [dostęp: 2025-03-18]  
2. Medycyna Praktyczna. Rak nerki. [dostęp: 2025-03-18]  
3. Immuno-onkologia. Rak nerki – rośnie zachorowalność, ale mamy nowe terapie [dostęp: 2025-03-19] 
4. Onkorodzice. Nowotwory nerek. [dostęp: 2025-03-19]  
5. Zwrotnikraka.pl. Rak nerki – objawy/diagnostyka/przyczyny [dostęp: 2025-03-19]  
6. Onkonet. Rak nerki. [dostęp: 2025-03-19]