Nowotwory zlokalizowane w obrębie rdzenia kręgowego należą do rzadkich, ale jednocześnie są najbardziej niebezpiecznymi chorobami onkologicznymi układu nerwowego. Nowotwór rdzenia kręgowego rozwija się w strukturze odpowiedzialnej za przewodzenie impulsów nerwowych pomiędzy mózgiem a resztą ciała, dlatego nawet niewielka zmiana może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych. Z tego powodu szybka diagnostyka ma podstawowe znaczenie dla zahamowania postępu choroby, ograniczenia trwałych uszkodzeń i poprawy rokowań.
Omawiamy, jakie są symptomy guza rdzenia kręgowego, gdyż początkowe dolegliwości często przypominają powszechne problemy z kręgosłupem. Dodatkowo możliwość zrozumienia tego, jak diagnozuje się nowotwory rdzenia, jest niezbędna, aby skrócić drogę pacjenta do właściwego specjalisty i umożliwić podjęcie skutecznej terapii na wczesnym etapie choroby.
Czym jest rak rdzenia kręgowego?
Nowotwór złośliwy rdzenia kręgowego charakteryzuje się zdolnością naciekania tkanek oraz szybkim postępem objawów neurologicznych. Zmiany mogą rozwijać się bezpośrednio w rdzeniu, na jego powierzchni lub w przestrzeniach otaczających, powodując ucisk i zaburzenia przewodnictwa nerwowego. Guzy rdzenia mogą mieć charakter pierwotny lub być wynikiem przerzutów z innych narządów, co dodatkowo komplikuje proces leczenia. [1]
Jakie są rodzaje nowotworów rdzenia kręgowego? Oto podział nowotworów ze względu na ich źródło powstania:
- Pierwotne – rozpoczynające się w strukturach rdzenia i kręgosłupa. Obejmują zarówno zmiany o charakterze łagodnym (nerwiaki, oponiaki), jak i rzadsze postacie złośliwe (np. wyściółczak anaplastyczny).
- Wtórne – najczęstsze guzy w tej okolicy, będące następstwem przerzutów z innych narządów (głównie płuc, piersi oraz prostaty). [1]
W kontekście klinicznym często pojawia się pytanie, jak szybko rozwijają się guzy rdzenia – tempo wzrostu zależy od typu histopatologicznego zmiany i jej biologicznej agresywności. Większość nowotworów pierwotnych, takich jak oponiaki czy nerwiaki, rozwija się bardzo powoli, często latami. W przypadku nowotworów złośliwych (np. niektórych glejaków jak gwiaździak) oraz guzów przerzutowych, dynamika jest znacznie większa.
Zobacz również: Znaczenie wsparcia psychologicznego w leczeniu onkologicznym – jak pomóc choremu i rodzinie?
Przyczyny i czynniki ryzyka raka rdzenia kręgowego
Przyczyny rozwoju nowotworów rdzenia kręgowego nie zawsze są jednoznacznie określone. W części przypadków znaczenie mają predyspozycje genetyczne oraz rzadkie zespoły chorobowe zwiększające ryzyko powstawania guzów układu nerwowego. Istotnym czynnikiem jest również wcześniejsze leczenie onkologiczne, zwłaszcza radioterapia obejmująca okolice kręgosłupa. [2]
Objawy raka rdzenia kręgowego
Jakie są objawy nowotworów rdzenia kręgowego? Objawy nowotworów rdzenia kręgowego są zróżnicowane i zależą od lokalizacji guza oraz stopnia ucisku struktur nerwowych. Nowotwór złośliwy rdzenia kręgowego często rozwija się skrycie, a pierwsze objawy bywają mylone z dolegliwościami ortopedycznymi lub neurologicznymi o łagodnym charakterze.
Czy ból kręgosłupa może być objawem nowotworu? Tak, najczęściej pierwszym sygnałem jest ból pleców, który nie ustępuje po odpoczynku, a wręcz nasila się w pozycji leżącej lub w nocy. Wielu pacjentów zastanawia się, czy ból pleców może oznaczać nowotwór, choć najczęściej ma on inne przyczyny, przewlekły, nocny ból wymaga diagnostyki obrazowej.
Objawy neurologiczne nowotworu rdzenia kręgowego
Typowe objawy neurologiczne nowotworu to drętwienia, osłabienie siły mięśniowej, zaburzenia czucia oraz problemy z chodzeniem. W miarę postępu choroby guz rdzenia prowadzi do trwałych deficytów neurologicznych, w tym niedowładów i zaburzeń funkcji zwieraczy. Choroba ta wymaga precyzyjnej diagnostyki różnicowej, ponieważ objawy często nakładają się na inne schorzenia kręgosłupa i układu nerwowego.
Charakterystyczne są także objawy guza w odcinku szyjnym, piersiowym lub lędźwiowym, które różnią się zakresem i nasileniem w zależności od poziomu uszkodzenia. Postępujący ucisk na struktury nerwowe może prowadzić do nieodwracalnych deficytów, dlatego w przypadku każdej nagłej zmiany w sprawności motorycznej należy zdecydować się na konsultację lekarską. [3]
Stadia raka rdzenia kręgowego
Stopień zaawansowania nowotworu rdzenia kręgowego określa się na podstawie rozległości zmiany, stopnia ucisku rdzenia oraz obecności przerzutów. Istotnym elementem oceny stadium jest także dynamika narastania objawów neurologicznych oraz stopień zajęcia struktur sąsiednich, takich jak korzenie nerwowe i opony rdzenia. Analogicznie do zmian wewnątrzczaszkowych, pierwotne nowotwory kanału kręgowego klasyfikuje się według czterostopniowej skali złośliwości WHO Grade (I–IV), opartej na ich cechach histopatologicznych. [4]
Zaawansowane stadia wiążą się z większym ryzykiem powikłań oraz ograniczonymi możliwościami leczenia radykalnego. Należy wziąć pod uwagę również reakcję pacjenta na leczenie wstępne, co pozwala lepiej prognozować dalszy przebieg choroby.
Zobacz także: Diagnoza nowotworu – co dalej? Pierwsze kroki po usłyszeniu trudnej diagnozy
Diagnostyka raka rdzenia kręgowego
Proces diagnostyczny w przypadku podejrzenia nowotworu rdzenia kręgowego jest wieloetapowy. Istotnym aspektem jest to, jakie badania wykonuje się przy podejrzeniu guza rdzenia, ponieważ objawy bywają mało charakterystyczne.
Jak wygląda diagnostyka onkologiczna guzów kręgosłupa? Podstawowym badaniem jest rezonans magnetyczny, który pozwala dokładnie ocenić rdzeń i kanał kręgowy. Diagnostyka guza kręgosłupa obejmuje również tomografię komputerową, badania neurologiczne oraz badania histopatologiczne.
Uzupełnieniem diagnostyki są badania laboratoryjne oraz szczegółowa ocena funkcji neurologicznych, które pozwalają określić stopień uszkodzenia rdzenia i monitorować postęp choroby. [5]
Leczenie raka rdzenia kręgowego
Leczenie nowotworu rdzenia kręgowego wymaga indywidualnego podejścia i współpracy zespołu specjalistów. W zależności od rodzaju guza stosuje się leczenie chirurgiczne, radioterapię lub chemioterapię, często w leczeniu skojarzonym.
Celem terapii jest zarówno usunięcie zmiany nowotworowej, zachowanie funkcji neurologicznych, jak i poprawa jakości życia pacjenta. W przypadku zmian złośliwych leczenie bywa długotrwałe i obciążające, a proces rehabilitacji stanowi integralną część terapii.
Rokowania dla raka rdzenia kręgowego
Rokowania w nowotworach rdzenia kręgowego są bardzo zróżnicowane i zależą od wielu czynników. Znaczenie ma rodzaj histopatologiczny guza, stopień jego zaawansowania oraz czas trwania objawów przed rozpoznaniem. Podczas gdy zmiany łagodne cechują się bardzo dobrym rokowaniem, nowotwory o wysokim stopniu złośliwości stanowią znacznie większe wyzwanie terapeutyczne.
Szczególnym przykładem jest pierwotny glejak wielopostaciowy rdzenia kręgowego (PSCGBM), jeden z najbardziej agresywnych nowotworów tego obszaru. Mediana czasu przeżycia dla pacjentów z rozpoznaniem PSCGBM wynosi około 11 miesięcy. Niemniej, medycyna odnotowuje przypadki osób, u których dzięki intensywnemu leczeniu czas ten uległ znacznemu wydłużeniu, przekraczając 18 miesięcy. [6]
W przypadkach zaawansowanych rokowania są zawsze mniej korzystne, zwłaszcza gdy doszło do trwałego uszkodzenia rdzenia. Każdy przypadek wymaga jednak indywidualnej oceny.
Sprawdź także: Na czym polega szybka ścieżka onkologiczna?
Przerzuty raka rdzenia kręgowego
Przerzuty do rdzenia kręgowego najczęściej nie są pierwszym objawem choroby nowotworowej, lecz pojawiają się w przebiegu już rozpoznanego raka innego narządu. Najczęściej źródłem przerzutów są nowotwory płuc, piersi, prostaty oraz nerki. [7] Zmiany przerzutowe rozwijają się dynamicznie i mogą w krótkim czasie doprowadzić do poważnych objawów neurologicznych, takich jak gwałtownie narastający ból, niedowład kończyn czy zaburzenia czucia.
Charakterystyczne jest szybkie pogarszanie się sprawności pacjenta, co wymaga pilnej diagnostyki i natychmiastowego wdrożenia leczenia. Przerzuty do rdzenia kręgowego często oznaczają zaawansowane stadium choroby nowotworowej, jednak odpowiednio dobrane leczenie paliatywne lub skojarzone może znacząco poprawić komfort życia i ograniczyć cierpienie chorego.
Profilaktyka i wczesne wykrywanie raka rdzenia kręgowego
W przypadku nowotworów rdzenia kręgowego profilaktyka pierwotna jest bardzo ograniczona, ponieważ nie istnieją jasno określone czynniki zapobiegające ich powstawaniu.
Przewlekły ból kręgosłupa, który nie ustępuje po leczeniu zachowawczym, narastające zaburzenia czucia lub osłabienie mięśni powinny skłonić do pogłębionej diagnostyki. Szczególną czujność powinny zachować osoby z rozpoznanym wcześniej nowotworem, u których pojawiają się nowe objawy neurologiczne.
Wczesne rozpoznanie guza rdzenia pozwala na wdrożenie leczenia, zanim dojdzie do nieodwracalnych uszkodzeń struktur nerwowych.
Kompleksowa pomoc dla pacjentów onkologicznych i ich rodzin od Cancer Fighters!
Choroba nowotworowa rdzenia kręgowego wpływa na zdrowie fizyczne, na kondycję psychiczną oraz sytuację życiową pacjenta, oraz jego bliskich. Proces leczenia jest długotrwały, wymagający i często wiąże się z koniecznością reorganizacji codziennego funkcjonowania. W takiej sytuacji ogromne znaczenie ma dostęp do rzetelnych informacji oraz wsparcia pozamedycznego.
Fundacja walki z rakiem oferuje szeroko rozumianą pomoc chorym na raka, obejmującą wsparcie emocjonalne, organizacyjne i informacyjne. Dla wielu pacjentów istotnym krokiem jest sprawdzenie, jak zostać podopiecznym fundacji, aby nie mierzyć się z chorobą w samotności i mieć realne wsparcie w trakcie leczenia oraz rehabilitacji.
Bibliografia:
- Gośliński J. Guz kręgosłupa – objawy, diagnostyka, leczenie. Zwrotnikraka.pl, [online], dostęp: 20.12.2025.
- Zespół e‑KRN+. Nowotwór kanału kręgowego – czynniki ryzyka. Onkologia.org.pl, [online], dostęp: 20.12.2025.
- Zespół e‑KRN+. Nowotwór kanału kręgowego – objawy. Onkologia.org.pl, [online], dostęp: 20.12.2025.
- Zespół e‑KRN+. Nowotwór kanału kręgowego – stadia zaawansowania. Onkologia.org.pl, [online], dostęp: 18.12.2025.
- Zespół e‑KRN+. Nowotwór kanału kręgowego – diagnostyka. Onkologia.org.pl, [online], dostęp: 18.12.2025.
- Cancer Research UK. Survival for brain tumours. Cancerresearchuk.org, [online], dostęp: 19.12.2025.
- Jastrzębski T. Przerzuty nowotworowe do kości, nacieczenie kości. Onkonet.pl, [online], dostęp: 18.12.2025.
Last modified: 2026-01-12
