Guzy neuroendokrynne to grupa rzadkich nowotworów wywodzących się z komórek neuroendokrynnych, które łączą cechy układu nerwowego i hormonalnego. W literaturze medycznej określa się je także jako nowotwory neuroendokrynne, a w skrócie NET. W zależności od stopnia złośliwości mogą mieć przebieg powolny lub agresywny. W niektórych przypadkach rozwija się rak neuroendokrynny, który wymaga intensywnego leczenia onkologicznego.
W dalszej części artykułu szczegółowo omówimy, jak przebiega diagnostyka tych nietypowych zmian, gdzie występują guzy neuroendokrynne oraz na czym polega nowoczesna terapia w leczeniu nowotworów neuroendokrynnych.
Czym są guzy neuroendokrynne NET?
To nowotwory rozwijające się z komórek produkujących hormony i neuroprzekaźniki. Pojedynczy nowotwór NET może mieć zróżnicowany przebieg kliniczny, od łagodnego do wysoko złośliwego. Nowotwory te dzielone są na czynne hormonalnie, które wydzielają nadmiar hormonów do krwi oraz nieczynne, które rosną po cichu i dają o sobie znać, dopiero gdy osiągną duże rozmiary. Szczyt zachorowań na nowotwory neuroendokrynne przypada na pacjentów po 50. roku życia.
Gdzie powstają nowotwory neuroendokrynne? Najczęściej guzy neuroendokrynne rozwijają się w przewodzie pokarmowym (jelita, żołądek), trzustce oraz płucach, jednak mogą występować także w innych narządach.
Wsparcie informacyjne i organizacyjne zapewnia fundacja do walki z rakiem Cancer Fighters, która pomaga pacjentom odnaleźć się w procesie leczenia.
Przyczyny i czynniki ryzyka guzów neuroendokrynnych
Przyczyny powstawania nowotworu NET nie zawsze są znane. W części przypadków znaczenie mają czynniki genetyczne oraz zespoły dziedziczne.
Istotne znaczenie ma szybka diagnostyka oraz szeroko rozumiana pomoc chorym na raka, obejmująca wsparcie medyczne i psychologiczne.
Objawy guzów neuroendokrynnych
Jakie objawy dają guzy NET? Najczęstsze objawy guzów neuroendokrynnych zależą od lokalizacji i aktywności hormonalnej nowotworu.
5 objawów, które są najbardziej charakterystyczne dla nowotworów NET:
- Napadowe zaczerwienienie twarzy – jeden z najbardziej typowych objawów NET,
- Częste bóle brzucha lub nawracające biegunki – mają one charakter przewlekły,
- Nagłe uderzenia gorąca – często współwystępują z zaczerwienieniem skóry,
- Przewlekły kaszel i trudności z oddychaniem – szczególnie istotne przy podejrzeniu guzów NET zlokalizowanych w płucach,
- Spadek masy ciała bez zmiany diety – to tzw. objaw ogólnonowotworowy, który świadczy o znacznym obciążeniu organizmu przez proces chorobowy.
W przypadku zmian hormonalnie nieaktywnych symptomy bywają skąpe, co szczególnie opóźnia rozpoznanie. Objawy często mają charakter napadowy i mogą utrzymywać się przez długi czas.
Stadia guzów neuroendokrynnych
Każdy guz NET klasyfikowany jest według stopnia zróżnicowania komórek oraz wskaźnika proliferacji. W ich stadiach najważniejsze są dwa parametry: stopień zaawansowania klinicznego według klasyfikacji TNM (stadia I–IV) oraz stopień złośliwości histopatologicznej (G1–G3).
Wsparciem dla pacjentów są również zbiórki na leczenie raka, które umożliwiają dostęp do specjalistycznych terapii.
Diagnostyka guzów neuroendokrynnych
Jak diagnozuje się NET? Proces rozpoznania obejmuje badania laboratoryjne, obrazowe i histopatologiczne. Duże znaczenie mają markery guzów neuroendokrynnych, które pomagają wykryć aktywność hormonalną. Poziom chromograniny A (CgA) służy jako uniwersalny marker aktywności tych guzów. [2]
Badanie PET z użyciem galu uwidacznia specyficzne receptory somatostatynowe, występujące niemal wyłącznie na komórkach nowotworów neuroendokrynnych. Kompleksowa diagnostyka guzów neuroendokrynnych pozwala określić stadium i zaplanować terapię.
Leczenie guzów neuroendokrynnych
Leczenie guzów neuroendokrynnych zależy od stadium i stopnia zróżnicowania komórek. Terapia może obejmować leczenie operacyjne, farmakologiczne lub radioizotopowe. U pacjentów z bardziej agresywną postacią choroby (G3) wdraża się leczenie celowane molekularnie lub chemioterapię.
W wybranych przypadkach stosuje się także leczenie celowane.
Rokowania dla guzów neuroendokrynnych
Nowotwory neuroendokrynne wyróżniają się na tle innych chorób onkologicznych specyficzną dynamiką wzrostu, która pozwala na skuteczne leczenie nawet w stadium rozsianym. Wskaźniki przeżycia pacjentów z przerzutami mogą przekraczać 10 lat, co jest zjawiskiem rzadko spotykanym w przypadku innych nowotworów w tak zaawansowanym stopniu. [1]
Przerzuty guzów neuroendokrynnych
Guzy NET mogą dawać przerzuty, najczęściej do wątroby i węzłów chłonnych. Obecność zmian wtórnych pogarsza rokowanie i wpływa na wybór terapii. Właściwa kontrola obrazowa pozwala wcześnie wykryć rozsiew i wdrożyć odpowiednie leczenie.
Profilaktyka i wczesne wykrywanie guzów neuroendokrynnych
Nie istnieją skuteczne metody profilaktyki pierwotnej. Największe znaczenie ma świadomość objawów i szybka reakcja na niepokojące symptomy. Wiedza o tym, jak wykrywa się guzy NET, zwiększa szanse na rozpoznanie w stadium wczesnym i poprawę przeżywalności. Regularne badania kontrolne w grupach ryzyka mogą przyspieszyć diagnozę.
Wiele ważnych informacji możesz znaleźć również tutaj: Objawy raka – jakie są najczęstsze?
Poznaj fundację Cancer Fighters!
Diagnoza NET to duże wyzwanie dla pacjenta i jego bliskich. Wsparcie organizacji pozarządowych ułatwia dostęp do terapii i konsultacji specjalistycznych. Każdy może włączyć się w działania pomocowe poprzez wolontariat onkologiczny, wspierając osoby chore i ich rodziny w trudnym czasie leczenia. Zaangażowanie społeczne realnie wpływa na poprawę jakości życia pacjentów!
Bibliografia:
- Onkonet.pl, Nowotwory neuroendokrynne, [dostęp: 2026-02-23]
- Mp.pl, Chromogranina A – badanie, [dostęp: 2026-02-23]
- Shah, M., Goldner, W., Benson, A., Bergsland, E., Blaszkowsky, L., Brock, P., Chan, J., Das, S., Dickson, P., Fanta, P., Giordano, T., Halfdanarson, T., Halperin, D., He, J., Heaney, A., Heslin, M., Kandeel, F., Kardan, A., Khan, S., Kuvshinoff, B., Lieu, C., Miller, K., Pillarisetty, V., Reidy, D., Salgado, S., Shaheen, S., Soares, H., Soulen, M., Strosberg, J., Sussman, C., Trikalinos, N., Uboha, N., Vijayvergia, N., Wong, T., Lynn, B., & Hochstetler, C. (2021). Neuroendocrine and Adrenal Tumors, Version 2.2021, NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology.. Journal of the National Comprehensive Cancer Network : JNCCN, 19 7, 839-868 . doi.org/10.6004/jnccn.2021.0032.
Last modified: 2026-03-05
